Logo_header
Số lượt truy cập: 7653919
BoKH&CN
KHCN & Địa phương
Đối thoại với các nhà khoa học: tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình đăng ký, nghiên cứu, nghiệm thu các đề tài, dự án, chương trình nghiên cứu khoa học
Cập nhật lúc: 13 Tháng Tư 2018 3:20:01 CH

Ngày 11/4/2018, tại Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Việt Nam và Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam phối hợp tổ chức buổi “Đối thoại với các nhà khoa học để tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình đăng ký, nghiên cứu, nghiệm thu các đề tài, dự án, chương trình nghiên cứu khoa học”. Tham dự buổi Đối thoại có Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam; Bộ trưởng Bộ KH&CN Chu Ngọc Anh; Chủ tịch Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam Châu Văn Minh; Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam Nguyễn Quang Thuấn; Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Xuân Hà; Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Nguyễn Văn Tùng; cùng các nhà khoa học của Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam.


Tại buổi đối thoại, các nhà khoa học đã chia sẻ các vướng mắc, khó khăn khi triển khai các đề tài, dự án, chương trình nghiên cứu khoa học. Đồng thời đề xuất với Phó Thủ tướng và các bộ, ngành liên quan các vấn đề về cơ chế, chính sách tài chính cho hoạt động KH&CN; quy trình xét, phê duyệt đề tài; ứng dụng và triển khai công nghệ; xây dựng lực lượng cán bộ KH&CN... nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, cải cách thủ tục hành chính, tăng cường hiệu quả công tác quản lý, nghiên cứu khoa học, đầu tư của nhà nước đối với KH&CN.

Hiện nay đầu tư Ngân sách Nhà nước cho KH&CN đã được ưu tiên nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ với nhu cầu phát triển, đẩy mạnh các hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong khi trên thế giới, mức độ đầu tư cho KH&CN của Việt Nam thuộc mức thấp, cả về tổng mức tuyệt đối và cường độ trên đầu cán bộ nghiên cứu. Việc đầu tư từ Ngân sách Nhà nước cho các tổ chức KH&CN còn dàn trải, chưa thực sự chú trọng tập trung đầu tư có trọng tâm, trọng điểm cho các tổ chức KH&CN trong một số ngành, lĩnh vực lợi thế của Việt Nam cần ưu tiên phát triển để hình thành một số tổ chức KH&CN mạnh đạt trình độ khu vực và quốc tế. Với cách đầu tư như hiện nay, Việt Nam khó có được hạ tầng KH&CN, tổ chức KH&CN, phòng thí nghiệm có tầm cỡ khu vực và quốc tế, có năng lực đồng hành và hỗ trợ nền kinh tế hiệu quả. Do vậy cần phải có các giải pháp vừa tăng cường hiệu quả nguồn đầu tư hiện có vừa mở rộng, tăng cường xã hội hóa đầu tư cho tiềm lực KH&CN.

Thời gian qua, Bộ KH&CN đã thực hiện sửa đổi, ban hành nhiều thông tư hướng dẫn nhằm mục tiêu “sử dụng hiệu quả nguồn lực còn hạn chế như hiện nay, tạo điều kiện cho các nhà khoa học đỡ vất vả”. Tuy nhiên, cơ chế tài chính và các quy trình, thủ tục thực hiện hồ sơ nghiên cứu là nhóm vấn đề được các nhà khoa học kiến nghị nhiều nhất. Hai thông tư liên quan đến thực hiện các nhiệm vụ khoa học được “điểm danh” nhiều nhất trong cuộc đối thoại là Thông tư liên tịch 55/2015/TTLT-BTC-BKHCN về định mức xây dựng phân bổ dự toán và quyết toán kinh phí đối với nhiệm vụ khoa học và công nghệ có sử dụng ngân sách nhà nước; Thông tư liên tịch số 27/2015/TTLT-BTC-BKHCN quy định về khoán chi thực hiện nhiệm vụ khoa học-công nghệ sử dụng ngân sách Nhà nước. Nhiều nhà khoa học bày tỏ đồng tình với nhận định của GS.TS Nguyễn Quang Thuấn, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng Thông tư 55 có ý tưởng, cách tiếp cận rất tốt nhưng triển khai trong thực tế rất khó vì các cơ quan quản lý áp dụng cứng nhắc, máy móc.

Phát biểu tại buổi Đối thoại, Bộ trưởng Bộ KH&CN Chu Ngọc Anh chia sẻ ý kiến về các vướng mắc, khó khăn trong quá trình triển khai đề tài, dự án, nhiệm vụ KH&CN với các nhà khoa học. Đồng thời cho rằng, chúng ta đã trải qua nhiều chặng đường và hiện đang tập trung cao độ để giải phóng sức lao động và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho nhà khoa học. Chặng đường trước đây chủ yếu là đối tượng tổ chức KH&CN, viện nghiên cứu, trường đại học, bây giờ xoay trục sang các doanh nghiệp. Doanh nghiệp là trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia, có nghĩa là bắt đầu đến nghiên cứu ứng dụng, và tất cả các hoạt động liên quan khi gắn với doanh nghiệp sẽ đặt ra những nền tảng rất quan trọng. “Đây là quá trình nỗ lực rất dài. Từ phía Bộ KH&CN, cơ quan quản lý chúng tôi rất cảm ơn đ/c Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, các Giáo sư, nhà khoa học đã tham dự buổi đối thoại hôm nay để tiếp tục chặng đường, đưa ra những vấn đề để có thể tháo gỡ được”, Bộ trưởng nói.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến tại cuộc đối thoại nêu sự cấp thiết của việc tăng cường kiểm soát chất lượng đầu ra là kết quả của các nghiên cứu khoa học. Như nhận định của GS.TS Trần Đình Thiên và GS.TS Đỗ Tiến Sâm là chúng ta đang mới chỉ siết đầu vào nhưng khâu nghiệm thu kết quả lại chưa làm chặt. Để khắc phục tình trạng này rất cần tăng cường công khai, minh bạch mọi bước trong quá trình triển khai nhiệm vụ khoa học. Bộ trưởng Chu Ngọc Anh bày tỏ sự đồng tình với các ý kiến này và cho biết nhiều công việc đang tiếp tục được triển khai, hướng tới công khai, minh bạch toàn bộ các bước nghiên cứu khoa học, xây dựng thành phần hội đồng nghiệm thu đề tài theo chuẩn quốc tế. Trong thời gian tới, Bộ KH&CN sẽ tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý về đăng ký, lưu giữ kết quả thực hiện nhiệm vụ KH&CN các cấp trên toàn quốc. Quy định bắt buộc sử dụng kết quả tra cứu thông tin về nhiệm vụ KHCN trong quá trình xét duyệt, tuyển chọn nhiệm vụ và cả khi nghiệm thu (mở rộng tra cứu với các công bố khoa học trong nước và quốc tế). Hoàn thiện hệ thống tổ chức, các cơ sở dữ liệu quốc gia hỗ trợ thực hiện chức năng thông tin KH&CN trên toàn quốc.

Phát biểu tại buổi đối thoại, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đánh giá cao những đóng góp tâm huyết của các nhà khoa học trong khuôn khổ cuộc đối thoại cũng như đối với chính sách KH&CN nói chung. Khẳng định phải tìm mọi cách tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc cho các nhà khoa học, Phó Thủ tướng cho rằng thời gian qua, từ chủ trương, tầm chiến lược đến các bộ, ngành đều tích cực tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc cho các nhà khoa học nhưng vẫn còn khoảng cách giữa mong muốn và khả năng thực hiện, giữa chủ trương chung và quy định cụ thể, giữa nói và làm. Về vấn đề này Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo với tinh thần phải hành động rất thiết thực, hiệu quả. Muốn làm được như vậy, trước hết trong hệ thống phải siết chặt kỷ cương, tăng cường kiểm tra nhiệm vụ giao cho các bộ, ngành thực hiện đến đâu. Đồng thời phải tổ chức nhiều cuộc đối thoại để giải quyết các vấn đề.

Theo Phó Thủ tướng, cuộc đối thoại này là sự mở đầu cho nhiều cuộc đối thoại về từng vấn đề hết sức cụ thể trong nghiên cứu khoa học để nhà quản lý và nhà khoa học hiểu rõ hơn. Cùng với những giải đáp của Bộ trưởng Bộ KH&CN, Phó Thủ tướng đề nghị hai viện hàn lâm khoa học xem lại toàn bộ cơ chế hoạt động liên quan đến quyền tự chủ để làm nhiệm vụ khoa học cần bổ sung gì. Đây là nhiệm vụ cốt lõi, từ đó liên quan đến tự chủ về bộ máy tổ chức, biên chế, tài chính.

Tự chủ nghiên cứu khoa học là đổi mới cách cấp ngân sách nhà nước cho các nhiệm vụ khoa học. Bộ KH&CN phải có cơ chế mạnh hơn để các chủ nhiệm đề tài có quyền ký hợp đồng với những người chưa ở trong biên chế để thực hiện các nghiên cứu khoa học”, Phó Thủ tướng lưu ý. Điểm thứ hai, Phó Thủ tướng cho rằng vô cùng quan trọng, đó là mọi khâu liên quan đến nghiên cứu khoa học công nghệ đều phải công khai minh bạch như đăng ký đề tài, kết quả, quá trình thẩm định, bỏ phiếu kết quả đề tài… “để ngay trong giới khoa học phản biện”. Các đề tài cần được kết nối với cơ sở dữ liệu khoa học trong nước và thế giới để các nhà khoa học không mất thời gian, công sức giải quyết những vấn đề mà trong nước, kể cả quốc tế đã nghiên cứu rồi hoặc chỉ cần nghiên cứu tiếp, nghiên cứu sâu thêm, ở giác độ khác.

Phó Thủ tướng cũng đề nghị Bộ KH&CN, Bộ Tài chính nghiên cứu thêm cơ chế chính sách để vấn đề sở hữu trí tuệ, tài sản trong quá trình hoạt động khoa học để mang lại hiệu quả cho các đơn vị, cơ sở khoa học nghiên cứu ra đề tài.
NASATI


Ý kiến của bạn Gửi cho bạn bè In bài này Trở lại